نظریه راه حل ابتکاری مسائل

تعریف TRIZ

TRIZ  یک متدولوژی حل مساله مبتنی بر رویکرد و منطق نظام‌مند است که پس از بررسی هزاران ابداع ثبت شده و تحلیل و آنالیز تکامل تکنولوژی به دست آمده است. کلمه TRIZ مخفف عبارت روسیTEORIVA RESHENIVA IZOBRETA TELSKIKH ZADATCH است که برابر انگلیسی آن عبارت Theory of Inventive Problem Solving  با مخفف (TIPS) است که به معنای نظریه حل ابتکاری مساله می‌باشد. این دانش در سراسر جهان تحت عنوان TRIZ شناخته می‌شود و بنیانگذار آن گنریچ سائولویچ آلتشولر (G.S. Altshuller)  ، دانشمند خلاقیت‌شناس روسی است. آلتشولر در کتاب خود با عنوان "خلاقیت به عنوان یک علم تمام عیار" عبارت "نظریه راه حل ابتکاری مسائل" Theory of the Solution of Inventive Problems را به کار برده است.

 دانش TRIZ با نام ها و عنوان‌های  مختلفی همانند نوآوری نظام‌یافته، خلاقیت اختراعی، فناوری خلاقیت و نوآوری، روش‌شناسی اختراع، الگوریتم اختراع،روش‌شناسی حل مساله‌های ابداعی، روش‌شناسی حل ابتکاری و ابداعانه مساله، مهندسی خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی  خلاقیت ، خلاقیت‌شناسی  اختراع ، خلاقیت‌شناسی  فناوری و مواردی از  این  قبیل نامیده می‌شود.
دانش TRIZ از یک طیف مفهومی و گستره‌ای از تعاریف قرار می‌گیرد که یک سوی آن نوعی جهان‌بینی خلاق یا رویکردی جامع به علوم و فناوری و سوی دیگر آن انواعی از ابزارهای حل خلاق مساله و فنون خلاقیت و نوآوری را شامل می‌شود.
آلتشولر TRIZ را تحت عنوان علم فناوری خلاقیت و نوآوری می‌داند ؛ با نتیجه‌گیری از دیدگاه آلتشولر می توان TRIZ را نوعی‌علم خلاقیت‌شناسی‌(Creatology)دانست.

 

مراحل رشد TRIZ

این نظریه پس از پیدایش توسط آلتشولر مراحل مختلفی از رشدو گسترش را طی کرده است که عبارتند از:
الف
1946 تا 1980: ابتدای عصر تریز کلاسیک با مفاهیم تریز توسط شخص آلتشولر و شاگردان اندک او بسط و گسترش یافت.
ب : 1980 تا 1985 : عصر تریزکلاسیک : تریز در اتحاد جماهیر شوروی شهرت یافت و مدارس تریز تأسیس و اولین متخصصان تربیت شدند.
ج- 1985 تا 1991 : عصر تریز معاصر – فاز یک : تریز به اروپا و آمریکا راه یافت‌.
د-1991 تا 1999: عصر تریز معاصر – فاز دو که در آن متخصصان به گردآوری مستندات تریز و توسعه آن در زمینه‌های مختلف پرداختند. در این دوران پایگاه اطلاعاتی و نرم افزاری حرفه‌ای تریز به تکامل رسیدند.

ابزارهای TRIZ

کلید فهم نظریه‌ی حل ابتکاری مساله، درک این مطلب است که می‌توان تناقضات را به طور منظم با استفاده از راه‌حل‌های نوآورانه حل کرد و این موضوع یکی از سه پیش فرض اصلی پیدایش TRIZ است این سه پیش فرض عبارتند از: 1) هدف رسیدن به طرح ایده آل است؛ 2) تناقض ها به حل مساله کمک می کنند؛ 3)فرایند نوآورانه می تواند به طور نظام یافته پی‌ریزی شود.

این پیش فرض که فرایند نوآوری قابل مهار و کنترل نیست نه تنها محدود کننده نیست، بلکه کاملا نادرست است. الهام ایده‌های جدید می‌تواند تصادفی نباشد. استادان و متخصصان TRIZ همواره نشان می‌دهند که به کارگیری راه‌حل‌های معمولی برای حل مجدد تناقض‌ها می‌تواند طرح سیستم و محصول را تا حد زیادی بهبود بخشد.این روش به خصوص برای مسائل فنی مشابه در دنیای اختراعات موثر شناخته شده است. به محض اینکه مساله به صورت یک تناقض بازنویسی شد، راه‌حل‌هایی هم برای این تناقض پیدا می‌شود. این راه حل ها به سرعت گسترش می‌یابند و هم اکنون نیز در سطح وسیعی موجودند.

ابزارهای به کارگیری و پیاده سازیTRIZ  به دو دسته تقسیم می شوند: ابزارهای تحلیلی برای ساختاردهی مساله و ابزارهای مبتنی بر دانش که بانک اطلاعاتی لازم برای خلق ایده‌ها را فراهم می‌آورد.آلتشولر در دوران ایجاد TRIZ با این پیش فرض که مساله به درستی تشخیص داده می شود، تلاش خود را برای حل اثر بخش مساله تمرکز کرد، ولی باید توجه داشت که در کاربردهای واقعی به روشی برای تعریف درست مساله نیازمندیم.

 دو ابزار تحلیل‌گران TRIZ برای تعریف محیط مساله و ساختاردهی به آن وجود دارد که شامل پرسشنامه شناخت موقعیت‌های نوآوری(ISQ) و فرمول بندی مساله است و ابزارهای کلاسیک TRIZ نیز شامل تناقض، طرح ایده آل، مدل‌سازی سیستم و الگوهای تکامل  می‌باشد.

1.     پرسشنامه شناخت موقعیت های نوآوری(ISQ)

کارشناسان معتقدند اگر مساله‌ای به درستی تعریف و بیان شده باشد، نیمی از مراحل حل خود را طی کرده است. به همین دلیل، برای پیاده سازی روش TRIZ ابتدا باید مساله به صورت دقیق و صحیح تعریف شود؛ یعنی، مساله مورد نظر به دقت بررسی و ابعاد مختلف آن شناخته شود. بنابراین، تیم خلاق باید سیستم‌های پیرامون مساله را به خوبی درک کند. بدین منظور باید پس از بررسی مساله، کلیه اطلاعات مربوط به آن مستندسازی شوند.

مراحل و محتوی پرسشنامه موقعیت‌های نوآوری

1-      انتخاب موضوع (یا طرح مشکل)

2-      بررسی وضعیت موجود، انتخاب و تعیین اهداف

2-1 گردآوری اطلاعات اولیه پیرامون سیستمی که مایل به ایجاد یا بهبود آن هستید

2-1-1 نام سیستم

2-1-2 کارکرد سودمند اولیه سیستم

2-1-3 ساختار فعلی و مطلوب سیستم

2-1-4 چگونگی کارکرد سیستم

2-1-5 محیط اطراف سیستم

      2-2 منابع موجود

 3- اطلاعات درباره موقعیت سیستم

    3-1 ایجاد بهبودهای مطلوب یا حذف اثرات نامطلوب

    3-2 عواملی که باعث ایجاد مساله شده است

    3-3 تاریخچه پیدایش و توسعه مسئله

4 - بررسی تغییرات سیستم

   4-1 بررسی تغییرات(صرف نظر از محدودیت های سیستم)

   4-2 محدودیت هایی که برای تغییر سیستم وجود دارند

5- تاریخچه راه‌حل‌های آزمایش شده روی مساله

   5-1 تلاش‌هایی که در گذشته برای حل مساله انجام شده است

   5-2  سیستم‌هایی با مساله مشابه(Bench marking)

6- راه‌حل‌ ها

7- بررسی نتایج

2.    فرمول بندی مساله

متدولوژیTRIZ  برای اشاره به اثر زیان‌بار و کارکرد اولیه به ترتیب از اصطلاحات کارکرد زیان‌بارHarmful Function (HF) و کارکرد سودمند(UF) Useful Function استفاده می‌کند.

هشت پرسش زیر برای تعیین رابطه‌ی بین کارکردها به کار می‌روند. پرسیدن پرسش‌ها ما را مطمئن می‌سازد که بین کارکرد سودمند(UF) و کارکرد زیان‌بار(HF) هیچ رابطه‌ای از قلم نیفتاده است.

4 پرسش برای کارکردهای سودمند(UF):

   1. آیا این کارکرد سودمند برای ایجاد کارکردهای سودمند دیگری لازم است؟

   2. آیا این کارکرد سودمند اثرهای زیان بار دیگری ایجاد می‌کند؟

   3. آیا این کارکرد سودمند برای حذف اثرهای زیان بار طرح شده است؟

   4. آیا برای اجرا شدن این کارکرد سودمند کارکردهای سودمند دیگری لازم است؟

4 پرسش برای کارکردهای زیان بار :(HF)

    5. آیا این کارکردهای زیان‌بارکارکردهای زیان بار دیگری ایجاد می‌کند؟

    6. آیا این کارکرد زیان بار توسط کارکرد زیان بار دیگری ایجاد شده است؟

    7. آیا این کارکرد زیان بار توسط کارکردهای سودمند دیگری ایجاد شده است؟

    8. آیا این یک کارکرد سودمند برای حذف این کارکردهای زیان بار طرح شده است؟

پرسش های 1تا4 به کارکردهای سودمند مربوط هستند. سه پرسش اول رویدادهایی را نشان می‌دهد که به دنبال کارکرد سودمند انجام می‌شوند و تنها در پرسش چهارم است که کارکرد سودمند اولیه نشان دهنده‌ی فرایند است. هر پاسخ مثبت به یکی از  پرسش‌های فوق باعث شناسایی یک کارکرد و یا یک ارتباط دیگر در مدل می‌شود. این ارتباطات با یک نمودار جریان نشان داده می‌شود.

 تناقض‌های تکنیکی و فیزیکی

تناقضات تکنیکی و فیزیکی سنگ بنایTRIZ  را تشکیل می‌دهند. فرموله کردن تناقضات به درک بهتر ریشه و علت مساله و پیداکردن راه حل دقیق با سرعت بیشتر کمک می‌کند. با رویکرد آلتشولر و مهندسی خلاقیتTRIZ اگر در مساله تناقض مشاهده نشد، پس مسئله ابداعی نیست.(مسئله TRIZ نیست)

تحلیل تناقض راهی جدید برای نگریستن به مساله است. در این روش با استفاده از جدول تناقض‌ها به راه‌حل‌های متعددی برای هر مساله می‌رسید، راه‌حل‌هایی که هم ابتکاری و هم اثر بخشند. به این منظور مساله باید با پارامترها سازگار شود.

از دو روش می‌توان برای حل مساله تناقض استفاده نمود. یک راه، حل کردن تناقضات و به کارگیری40 اصل ابداعی و به دست آوردن برخی پیشنهادات ویژه برای غلبه بر این تناقضات است. آلتشولر 40 اصل ابداعی معرفی کرد که می‌توان برای حذف  تناقضات تکنیکی آز آن‌ها استفاده نمود.او همچنین 39 خصوصیت (پارامتر) از سیستم های تکنیکی ارائه کرد که می‌توان برای توسعه و تشریح تناقض تکنیکی از آن‌ها بهره برد.

 جدول(1) 40 اصل آلتشولر

1. جداسازی                                    21.حمله سریع

2.استخراج                                      22.تبدیل زیان به سود

3.کیفیت موضعی                              23.بازخورد

4.عدم تقارن                                   24.واسطه و میانجی

5.ترکیب کردن                                25.خدمت دهی به خود

6. جامعیت                                     26.کپی کردن

7.تودر تو بودن                                27.استفاده از جنس ارزان با عمر کوتاه به جای 

8. عامل تعادل و توازن                       جسم گران و بادوام

9.مقابله پیشاپیش                             28.تعویض یک سیستم مکانیکی

10.کنش پیشاپیش                            29. استفاده از ساختار پنوماتیک یا هیدرولیک

11.حفاظت پیشاپیش                       30.پرده انعطاف پذیر یا پوسته‌ی نازک

12.هم پتانسیلی                              31. استفاده از مواد متخلخل

13.معکوس کردن                            32.تعویض رنگ

14. کروی ساختن                            33.هم جنس و همگن سازی

15.پویایی                                     34.رد کردن و بازسازی قطعات

16.عمل ناقص یا مازاد                      35.تغییر خواص فیزیکی و شیمیایی یک جسم

17.حرکت به بعدی جدید                   36.تغییر فاز

18.ارتعاش مکانیکی                         37.انبساط حرارتی

19.عملکرد دوره‌ای                         38.استفاده از اکسیدکننده‌های قوی

20.تداوم کنش مفید                         39.محیط بی اثر

                                                40.مواد مرکب

 

راه دوم، تغییر تناقض تکنیکی به تناقض فیزیکی و حذف این وظیفه در سطح فیزیکی است برای غلبه بر تناقض فیزیکی چهار اصل فیزیکی و پایگاه اطلاعاتی اثرات و پدیده‌های فیزیکی استفاده می‌شود.

-         جداسازی خواص متناقض در زمان

-         جداسازی خواص متناقض در فضا

-         تفکیک اجزاء

-         تغییر فاز یا تغییر شکل شیمیایی – فیزیکی مواد(تفکیک وابسته به شرایط)

تناقض تکنیکی به طور کلی مرتبط با خواص کل سیستم تکنیکی است، ولی تناقض‌های فیزیکی با خواص فیزیکی یک عنصر از یک سیستم در ارتباط است.

جدول شماره (2) 39 پارامتر

1.وزن جسم متحرک                    21.قدرت

2.وزن جسم غیرمتحرک                22.تلفات انرژی

3.طول جسم متحرک                   23.ضایعات مواد

4.طول جسم                              24.فقدان یا از دست رفتن اطلاعات

5.مساحت جسم متحرک                25.تلفات زمان

6.مساحت جسم غیر متحرک           26.مقدار و مواد

7.اندازه و حجم جسم متحرک          27. قابلیت اطمینان

8.اندازه و حجم جسم غیر متحرک     28.دقت اندازه‌گیری

9.سرعت                                   29.دقت ساخت

10.نیرو                                    30.عوامل زیان‌بار موثر بر جسم

11.کشش، رفتار                           31.اثرات داخلی زیان‌بار

12.شکل                                   32.سهولت ساخت

13.ثبات و پایداری جسم                33.راحتی استفاده

14.استحکام                               34.سهولت تعمیر

15.دوام جسم متحرک                   35.قابلیت سازگاری

16.دوام جسم غیرمتحرک               36.پیچیدگی وسیله

17.دما                                      37.پیچیدگی کنترل

18.روشنایی                               38.سطح خودکار بودن

19.انرژی مصرفی جسم متحرک     39.بهره‌وری

20.انرژی مصرفی جسم غیر متحرک                                    

          4. ایده آل گرایی سیستم

ایده‌آل‌گرایی یکی از مفاهیم پایه‌ای TRIZ است که این روش‌شناسی را جذاب و کارآمد می‌کند. ایده‌آل‌گرایی ضرورتی است که بشر را به سمت بهبود سیستم‌های تکنیکی پیش می‌برد و این فرایند را با کمترین هزینه تسریع می‌بخشد. افزایش عملکردهای مفید و یا کاهش عملکردهای مضر راهکاری برای دستیابی به ایده‌آل‌گرایی است. بنابراین، می‌توان ایده‌آل‌گرایی را به صورت زیر تشریح کرد:

       عملکردهای مفید    

 هزینه+عملکردهای مضر = ایده‌آل‌گرایی

به طور کلی ایده‌آل‌گرایی هر سیستم به سه طریق بهبود می‌یابد:

-         افزایش عملکردهای مفید در صورت کسر

-         کاهش عملکردهای مضر یا هزینه‌ها در مخرج کسر

-         ترکیبی از دو راه اول و دوم

به طور کلی می‌توان گفت سیستمی تقریبا ایده‌آل است که تناقضاتش را حل کند، از منابع استفاده کرده، بخش‌هایش را کوچک نموده و از اثرات و پدیده‌های هندسی، فیزیکی و شیمیایی بدون عملکرد‌های اضافی مضر استفاده نماید.

مطابقTRIZ سیستم ایده‌آل سیستمی است که از چیزی تشکیل نشده باشد، ولی عملکرد خود را انجام دهد. سیستم ایده‌آل رویکردی برای دستیابی به هدف مورد نظر توسعه دهنده است بدون اینکه پیچیدگی سیستم افزایش یابد. به واقع سیستم ایده‌آل سیستمی است که عملکردهای سودبخش آن افزایش یافته و عملکردهای مضر آن کاهش یابد.‌

مدل سیستم ایده‌آل شبیه یک قطب نماست که دوره‌های فرایند تفکر را نشان می‌دهد تا حل مسائل جدید تسهیل شود. ارزش دیگر آن تعیین، تخمین و مقایسه راه‌حل‌های خلق شده جدید با حالت ایده‌آل آن است.TRIZ راهکارهای بسیار متفاوتی برای فرموله کردن و به دست آوردن سیستم ایده‌آل ارائه می‌کند.

اولین راهکار بهبود سیستم تکنیکی موجود است. دومین راهکار خلق یا ایجاد تکنولوژی یا سیستم برای انجام عملکردهای معین است.

5. مدل سازی سیستم و مدل ماده میدان

یکی از راه‌های نزدیک شدن به مشکل، استفاده از تحلیل یا تحلیل شیء- میدان ( Su-field) است که مشکل را به مهمترین عوامل پایه‌ای آن به شکل دو شیء و یک میدان به منظور به کارگیری یکی از راه‌حل های استاندارد TRIZ یا 76 اصل استاندارد خلاقیت، ساده‌سازی می‌کند. هر مدل ماده میدان حداقل دارای دو ماده S1وS2  و یک میدانF می‌باشد.

 اولین شیء  (S1 ) ، محصولی  است که باید تغییر داده شود یا بر روی آن کار شود و دومین شیء (S2 ) معمولا ابزار یا چیزهایی است که این تغییرات، عملکردها و... را انجام می‌دهند و F میدان ( نیرو یا انرژی است) که به وسیله S2 استفاده می‌شود تا S1 تولید شود.

مدل شیء- میدان همان طور که برای تجزیه و تحلیل سطوح سازنده یک شیء به کار می رود، برای تجزیه و تحلیل یک سیستم نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در تجزیه و تحلیل شیء میدان چهار مدل اصلی وجود دارد:

  1. سیستم کامل اثر بخش
  2. سیستم ناقص (به تکامل یا یک سیستم جدید نیاز دارد.)
  3. سیستم کامل بی اثر(برای ایجاد اثر مطلوب به بهبود نیاز دارد.)
  4. سیستم کامل زیان بار(به حذف اثر منفی نیاز دارد.)

اگر در سیستم موجود مشکلی وجود داشته دارد و یکی از سه جزء سیستم حذف شده باشد، روش شیء- میدان محلی را نشان می‌دهد که در آنجا مدل به تکامل نیاز دارد، همچنین راهنمایی هایی را برای تفکر ابتکاری ارائه می‌دهد.

اگر مساله‌ای ابتکاری وجود دارد و سیستم هر سه جزء اصلی را دارا می‌باشد، روش شیء میدان می‌تواند برای اصلاح سیستم به منظور عملکرد بهتر آن، روش هایی را پیشنهاد دهد. این کار مخصوصا هنگامی موثر می باشد که تغییرات اساسی در طراحی  امکان پذیر است.

آلتشولر و همکارانش بین سال‌های 1975و 1985 هفتاد و شش راه حل استاندارد TRIZ را تدوین کردند. این راه حل‌ها در پنج کلاس زیر جای می‌گیرند:

  1. بهبود سیستم بدون ایجاد تغییر در آن یا با اعمال تغییرات اندک             13 راه حل استاندارد
  2. بهبود سیستم از طرق تغییر آن                                                       23 راه حل استاندارد
  3. گذار سیستمی                                                                         6 راه حل استاندارد
  4. کشف و اندازه‌گیری                                                                 17 راه حل استاندارد
  5. راهبردهای ساده سازی و بهبود سیستم                                    17 راه حل استاندارد

                                                                                                        مجموع76

این فهرست به کسانی که با 40 اصل TRIZ آشنایی دارند کمک می کند تا با آموختن تجزیه و تحلیل شیء- میدان و 76 راه حل استاندارد، توانایی حل مساله‌ی خود را بهبود بخشند.

6. تکامل سیستم

سیستم‌های تکنیکی در حالت‌های قابل پیش بینی متکامل می‌شوند. فعالیت اصلی بخشی از TRIZ تحقیق بر روی تکامل سیستم است که آن قسمتی از راه حل‌های ممکن برای مسائل تکنولوژیکی می‌باشد.

تحقیقات در خصوص حالت‌های تکاملی سیستم‌های تکنیکی توسط آلتشولر و همکارانش به سال‌های 1970 باز می‌گردد. تعداد زیادی از ابداعات ثبت شده، قوانین عمومی و طبیعی و قوانین ویژه بررسی شد. آن‌ها هشت حالت تکاملی کشف کردند که به مهندسان برای پیش بینی توسعه، بهبود و ساخت محصولات کمک می‌کند. این حالت های تکاملی عبارتند از:

  1. تمامیت قسمت‌های سیستم: یک شرط لازم برای سیستم تکنیکی پیچیده پایدار این است که قسمت‌های اصلی سیستم،کوچکترین کارهای خود را انجام دهند. این قسمت‌ها را می‌توان موتور، عناصر اجرایی و سیستم کنترلی دانست.
  2. هدایت انرژی یک سیستم: یک شرط لازم برای سیستم تکنیکی، عبور انرژی از تمام قسمت‌های سیستم است. اگر یک قسمت به خوبی کار نکند تمام سیستم کار نخواهد کرد.
  3. منظم بودن ریتم بخش‌های سیستم: شرط ضروری عملکرد کلی سیستم تکنیکی هماهنگی ریتم(دوره،فرکانس) تمام قسمت‌های سیستم است.
  4. افزایش ایده آلی: توسعه تمام سیستم‌ها در جهت افزایش ایده‌آل‌گرایی از طریق افزایش قابلیت اطمینان، سادگی، کارآمدی، کاهش هزینه، فضا و کاهش انرژی اتلاف شده است.
  5. توسعه غیریکنواخت قسمت‌های سیستم: توسعه قسمت‌های سیستم در اکثر مواقع غیریکنواخت است و پیچیدگی بیشتر سیستم و توسعه قسمت‌های مختلف سیستم را همراه دارد.
  6. پویایی: توسعه سیستم در جهت افزایش قابلیت حرکت و قابلیت کنترل بین عناصر سیستم با افزایش پیوندها ایجاد می شود.
  7. گذار از سطح کلان به سطح خرد: توسعه یک عنصر اجرای سیستم ابتدا در سطح کلان است و سپس به سطح خرد می رود.
  8. افزایش توسعه ماده – میدان: توسعه سیستم های تکنیکی در جهت افزایش تعداد مواد-میدان ها و ارتباط های بین آن‌هاست.

برخی مواقع در مقالات ابداعی این حالات تحت عنوان خطوط یا روندهای تکاملی نامیده می‌شوند. آلتشولر این روندها را تحت عنوان قانون نامیده و در سه دسته طبقه بندی کرده است: استاتیک(روندهای 1-3)، سینماتیک(4-6) و دینامیک(7و8). رویکردهای استاتیک (ساکن) که دوره تولد و تشکیل سیستم تکنیکی را شرح می‌دهند. رویکردهای سینماتیک(علم اجسام متحرک) دوره رشد و گلدهی سیستم را شرح می‌دهند و رویکردهای دینامیک (پویایی حرکت جسم) با دوره نتیجه گرفتن از توسعه سیستم و تغییر به یک سیستم جدید را دنبال می‌کند.

حال سوال این است که چگونه می‌توان از این طرح های قابل پیشگویی در فعالیت های روزمره استفاده کرد.

این طرح‌ ها دارای راه‌های گسترده‌ای برای توسعه سیستم‌های موثر در آینده هستند. در اینجا دو مرحله ساده برای استفاده از حالت‌های تکاملی ارائه می‌شود.

1. فرموله کردن مساله برای موضوعی که باید برای جذابیت، ساختار و زمان بهبود یابد. این مرحله به بررسی طرح‌های سیستمی که با این طرح های تکاملی باید تغییر کند سروکار دارد.

2. حل مساله با استفاده از حالت‌های تکاملی سیستم. کاربرد طرح ها با سازگار کردن این راه‌ها، یک یا چند جسم سیستم می‌تواند مطابق با حالت های ویژه و بهبود  ساختار و... سیستم تغییر کند.

بهترین راهکار برای طراحی محصولات آینده آنست که مسیر تکامل طرح فعلی را با استفاده از الگوهای تکامل مختلف رسم نموده و سپس تکامل احتمالی در چارچوب هر الگو را پیش بینی کرد. همچنین می‌توان الگوهای تکامل مختلف را با هم ترکیب کرد. برای این کار می‌توان از ماتریس ترکیبی استفاده نمود که در محل تقاطع مسیرهای ترکیبی به دست می‌آید.

نتیجه گیری

هدف این نوشتار از یک سو آشنایی مقدماتی و مختصر خوانندگان با مبحث  TRIZ و از سوی دیگر  ایجاد پرسش در ذهن خوانندگان در خصوص نحوه عمل و چگونگی کاربردی کردن مباحث طرح شده می باشد، تا  فرد علاقه مند را به سوی مطالعات وسیع‌تر رهنمون سازد.  نگارنده به این امر واقف است که در این مطلب مختصر نمی توان مبحث گسترده‌ای چون TRIZ را به طور کامل و مبسوط برای علاقه‌مندان تشریح کرد، اما شاید بتوان از این طریق اهمیت این مبحث را برای یک سازمان پاسخگو گوشزد نمود.

   در عصر حاضر که رقابت میان شرکت‌ها و سازمان‌ها برای پاسخگویی به مشتریان فشرده شده و  نیاز مبرمی به پاسخگویی به تغییرات محیط و فرهنگ جدید سازمانی بیشتر به چشم می‌خورد، TRIZ به عنوان یک روش ابداعی می‌‌تواند همراه و راهگشای سازمان‌ها باشد. با بهره جستن از TRIZ می‌توان مسائل و مشکلات سازمان را با دیدی بازتر و از منظر دیگر بررسی کرد، از چارچوب فکری سازمان فراتر رفت و همچنین از تجربیات و راه حل‌هایی که در مکان‌ها و حوزه های کاری و علمی دیگر ابداع شده است استفاده نمود و با سرعت بیشتری به نیاز مشتری و محیط پاسخ داد.

   امروزه TRIZ برای درک اهداف بلند مدت کسب و کار و پیشگویی آینده محصولات سازمان‌های پیشرو و موفق استفاده می‌شود.

TRIZ ابزارهای  قدرتمندی برای پیشگویی مسیر تحول در اختیار سازمان‌ها  می گذارد. این ابزارها محصولات و خدمات مورد نیاز محتمل آینده را به طور موثر شناسایی می کنند و سرمایه گذاری بر روی تحقیقات با ارزش را هدفمند می کند. در نتیجه کاربران TRIZ با سرعت بیشتری نسبت به سازمان‌هایی که با روش‌های سنتیِ طراحی و توسعه محصولات و خدمات  کار می‌کنند، می توانند محصولات و خدمات جدید را به مشتریان عرضه کنند.(نوشته ی دوستم ابراهیم علومی-کارشناس روابط عمومی)

 منابع

  • ترنینکو، جان،آلا زوسمن و بوریس زلاتین، نوآوری نظام یافته، ترجمه مصطفی جعفری و دیگران، موسسه خدمات فرهنگی رسا، تهران،1380.
  • شولیاک لف ، 40 اصل شاه کلیدهای TRIZ برای نوآوری ،ترجمه محمودکریمی،سیده نونا میرخانی،  موسسه خدمات فرهنگی رسا، تهران،1385.
  • منصوریان، علیرضا. مهندسی خلاقیت TRIZ ،موسسه خدمات فرهنگی رسا، تهران،1386.
  • گلستان هاشمی، سید مهدی ، مقدمه ای بر دانش خلاقیت شناسی، جهاد دانشگاهی دانشگاه صنعتی اصفهان، 1382.